Көне сөз - жаңа сөздің қазығы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Көне сөз — жаңа сөздің қазығы» деген мақалдың тура мағынасы: ескі, бұрыннан айтылып келе жатқан сөз жаңа ойдың тірегі болады. Астарлы мағынасы: халықтың ғасырлар бойы жинаған тәжірибесі, даналығы мен ұғымы кейінгі айтылар пікірге негіз болады. Яғни жаңа сөз, жаңа ой, жаңаша тұжырым бірден пайда болмайды; ол бұрынғы білімге, дәстүрге, өмір сабағына сүйенеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көне сөз» — ата-бабадан қалған мақал, нақыл, өсиет, өмірлік тәжірибе. «Жаңа сөз» — заманға сай ой, тың пікір, жаңаша түсінік. Ал «қазық» — бір нәрсені ұстап тұратын берік тірек. Демек, көне даналық жаңа ойды құлатпайтын, бағыт беретін мықты негіз ретінде бейнеленген. Бұл образ сөздің тек әдемі айтылуы емес, оның салмақты, өміршең болуын меңзейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өз мәнін жоғалтқан жоқ. Мысалы, бір адам тәрбиелік мәселе жөнінде сөйлегенде алдымен ата-әжесінің өсиетін еске алып, содан кейін өз пікірін айтады. Сонда оның ойы дәлелді, салмақты болады. Қазіргі заманда да бұрынғы тәжірибені елемей, тың шешім табу қиын. Сондықтан көне сөзді қадірлеу — жаңа сөзді дұрыс айтуға бастайтын жол.