«Қойшыны таяғы, Қасқырды аяғы асырайды.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қойшы өз ісін таяқпен, ал қасқыр өз қорегін аяғымен, яғни жүріс-тұрысымен табады. Астарлы мағынасы — әркімнің тіршілігі өз еңбегімен, өз қабілетімен, өз әрекетімен байланысты. Біреудің нәпақасы адал еңбек пен тынымсыз қимылдан келсе, енді біреудің күнкөрісі қулық пен кезбе мінезге сүйенуі мүмкін. Мақал адамдарды өз еңбегіне сенуге, жалқаулыққа салынбауға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қойшының таяғы» — бағу, бақылау, жауапкершілік белгісі. Қойшы малын таяқпен емес, тәртіппен, қырағылықпен қорғайды деген ұғым бар. Ал «қасқырдың аяғы» — аңның үнемі қозғалыста болып, жемтігін қуып табатынын білдіреді. Бұл образ қасқырдың тіршілігі күшке де, жылдамдыққа да тәуелді екенін көрсетеді. Яғни мақал екі түрлі өмір салтын салыстырады: бірі — еңбек пен күтім, екіншісі — тынымсыз ізденіс пен қуып жету.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақалды адамның табысын еңбегімен түсіндіру үшін қолдануға болады. Мысалы, бір студент жақсы маман болу үшін күнде оқып, ізденсе, оның «тақымға басқан таяғы» — тәртібі мен еңбегі. Ал жұмыс іздеген адам тек отырмай, түйіндеме жіберіп, сұхбатқа барып, қимылдаса ғана нәтижеге жетеді. Мақалдың түйіні — ырыс та, табыс та әрекет еткенге келеді.
Qasqyrdy aıaǵy asyraıdy.