Қойды күзде құмға айда,
Жаз шыққанда шымға айда.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал мал шаруашылығындағы тәжірибені білдіреді: қойды маусымға қарай дұрыс жайылымға айдау керек. Күзде құмға айдау — жердің құрғақ, шөбі сирек болса да, қойға қоңды, жайлы орын табу дегенді аңғартады. Ал жазда шымға айдау — шөбі шүйгін, суы мол, қоңыр салқын жерге көшіруді меңзейді. Астарлы мағынасы — әр істі уақытқа, жағдайға, орнымен жасау қажет; дұрыс таңдау берекені арттырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қой» — ел тіршілігіндегі малдың жайын, күнкөрістің негізін көрсететін образ. «Құм» мен «шым» — табиғаттың екі түрлі күйі, екі түрлі мезгілдің белгісі. Құм құрғақтық пен төзімділікті, шым құнар мен молшылықты бейнелейді. Мақал малды да, істі де жағдайға қарай ыңғайлау керегін көрнекті түрде түсіндіреді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал кез келген жұмысты жоспармен, мезгілімен атқаруға шақырады. Мысалы, бір кәсіпкер қысқы маусымда жылы киім сатуды, жазда салқындатқыш құралдарды көбірек әкелуді алдын ала ойластырады. Яғни, уақыт пен ортаға бейімделген адам ұтылмайды.
Jaz shyqqanda shymǵa aıda.