Қисық отырсаң да, түзу сөйле.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның сөзіне адал, шыншыл болуын талап етеді. Тіпті өзіңнің хал-жағдайың, тұрқың, орнықпаған күйің «қисық отырсаң да» — қандай кемшілік не қиындық болса да, өтірік айтпай, ойын бұрмаламай, тура сөйлеу керек дегенді білдіреді. Астарлы мағынасы: адам мінезінің ең биік өлшемі — шындыққа беріктік, ал сөздің түзуі — ар мен намыстың белгісі.
Образдар мен теңеулер
«Қисық отыру» — адамның сыртқы қалып-күйін, әлсіздігін, қолайсыз жағдайын бейнелейтін образ. Ал «түзу сөйлеу» — турашылдықты, әділдікті, шындықты жасырмай айтуды көрсетеді. Мұнда дененің қалпы мен сөздің бағыты салыстырылып, адам сырттай кемшін болса да, ішкі болмысы таза болуы керектігі ұқтырылады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал жұмыс, оқу, отбасы, достық сияқты кез келген ортада маңызды. Мысалы, қызметкер қателік жіберсе, оны жасырып өтірік айтпай, басшысына ашық айтып, түзету жолын ұсынса, сол — түзу сөйлеудің үлгісі. Шын сөз кейде ауыр болғанымен, сенім сақтайды және мәселені дұрыс шешуге көмектеседі.