Кісі жапа көрмей, опа көрмес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өмірде ауырлық, сынақ, қате не қиянат көрмей тұрып, шынайы опаға, яғни жақсылықтың қадіріне, адал көмектің бағасына жете қоймайтынын білдіреді. Тура мағынасында «жапа» — қасірет, күйзеліс, қиындық; «опа» — пайда, жұбаныш, жақсылық, сенім. Астарлы мағынасы: адамға сабыр мен түсінік көбіне бастан өткен тәжірибе арқылы келеді. Қиындық көрген жан мейірімнің, қамқорлықтың, адалдықтың шын құнын терең түсінеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жапа» мен «опа» бір-біріне қарама-қарсы ұғымдар ретінде алынған. «Жапа» өмірдің ауыртпалығын, сынағын бейнелесе, «опа» — сол сынақтан кейін сезілетін жұбаныш пен жақсылықты меңзейді. Халық бұл арқылы өмірді қарама-қарсылықпен танытады: қиналмай рахатты, жоғалтпай қадірді тану қиын.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды қиын жағдайдан өткен адамның мінезі жұмсарып, өзгеге түсіністікпен қарағанда қолданамыз. Мысалы, жұмысынан қысқартылып, біраз уақыт таршылық көрген адам кейін басқа біреудің ауырлығын көрсе, оған жеңілдік жасап, көмектесуге тырысады. Сол кезде «Кісі жапа көрмей, опа көрмес» деп айтамыз.