Кісі аты тершең,
Кісі киімі кіршең.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның аты да, киімі де күнделікті қолданылғанда терге малданып, кірлейді деген сөз. Астарлы мағынасы — тіршілікте еңбек еткен, қозғалыста жүрген, адамдармен араласқан жанның кейде шаршап, былғанып, қажуы табиғи нәрсе. Яғни, өмірде мінсіз, бірқалыпты күй болмайды; еңбек пен әрекеттің ізін көтере білу керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ат» пен «киім» — адамның сыртқы тұрмыстық белгісі. «Тершең» сөзі тынымсыз қимылды, еңбек пен жол үстіндегі шаршауды білдіреді. «Кіршең» дегені — өмірдің дақ түсіретінін, адамның таза еңбегімен бірге бейнет те келетінін аңғартады. Бұл жерде кір мен тер — ұят емес, қайта әрекеттің, тіршіліктің белгісі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыста, спортта, сапарда немесе үй шаруасында көп қимылдаған адамға қатысты айтылады. Мысалы, құрылысшы күні бойы еңбек етіп, киімі шаң болып келсе, оны сөкпей, керісінше еңбегін құрметтеу керек. Мақал адамды сыртқы тазалықпен ғана емес, маңдай тердің қадірімен бағалауға үндейді.
Kisi kıimi kirsheń.