Кім еңбек етсе, сол тоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — кім еңбек етсе, сол адамның қарны тоқ, тұрмысы түзу болады. Астарлы мағынасы — байлық та, береке де, өз еңбегінің нәтижесімен келеді. Еңбек еткен адам жалқаулыққа салынбай, өз күнін өзі көреді, өмірде мұқтаждыққа ұрынбайды. Халық бұл сөз арқылы адал еңбектің қадірін, маңдай тердің өтеуін дәріптейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «тоқ» сөзі тек ашықпау дегенді ғана білдірмейді, ол — молшылық, тыныш тіршілік, қанағатқа жеткен берекелі өмірдің белгісі. Ал «еңбек ету» — қара жұмыс қана емес, кез келген пайдалы іс, табандылық пен жауапкершілік. Яғни, еңбек пен тоқтық бір-біріне тікелей байланысты көрсетіледі: тер төккен жан ырысқа жетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқуда, жұмыста, кәсіпте өте орынды айтылады. Мысалы, студент үнемі дайындалып, уақытын бос өткізбей оқыса, емтиханнан жақсы нәтиже алады; дәл сол сияқты еңбекқор адам қызметте де, бизнесте де табысқа жетеді. Сондықтан бұл мақал адамдарды жалқаулықтан сақтандырып, адал еңбекке шақырады.