Кезі келсе, кетпен шап,
Майрылмаса, қайрылсын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал істің өз уақыты, өз реті бар екенін аңғартады. Тура мағынасында кетпенді шапқанда ол майрылса, түзетіп, қайта қайыру керек; яғни құралды да, істі де ыңғайына келтіріп отыру қажет. Астарлы мағынасы — кез келген жұмысты сәті түскенде істе, ал кедергі болса, мүлде тастамай, жөндеп, жалғастыр деген ой. Қазақ мұнда табандылықты, икемділікті және қолдағы мүмкіндікті дер кезінде пайдалануды үйретеді.
Образдар мен теңеулер
«Кетпен шап» — күнделікті еңбек пен маңдай тердің бейнесі. Кетпеннің майрылуы — жолдағы қиындық, жұмыстың күтпеген бөгеті. «Қайрылсын» сөзі істі тоқтатпай, түзеп алуға шақырады. Демек, адам да өмірде бір қателікке бола шегінбей, бағытын түзеп, алға жүруі керек.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал жоспар, оқу, жұмыс немесе бизнес бастамаларында жиі қолданылады. Мысалы, біреу шағын іс ашып, алғашқы кезде қиындық көрсе, «істен бас тартпай, жағдайға қарай бейімдел» деген мағынада осы мақал айтылады. Яғни сәтті күт, бірақ сәт келгенде әрекет ет; кедергі болса, түзет те жалғастыр.
Maırylmasa, qaırylsyn.