«Кет!» десе, ит те кетеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуге «кет» деп айтсаң, тіпті ит те кейін шегінеді. Астарлы мағынасы — сөздің өтімділігі мен беделдің күші. Яғни, адамның сөзі нық, орнықты болса, қарсылас та, бөгет те ығына жығылады. Сонымен бірге бұл мақал кейде өктем, кесімді сөздің әсерін, адаммен санасу қажеттігін білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит» — ең жуас, ең оңай қайтатын жануардың бірі ретінде алынған. Сол арқылы қазақ тілінде «кет» деген бір ауыз сөздің өзі үлкен күшке ие екенін көрсетеді. Иттің де кетуі — айтылған сөздің пәрмені соншалық, тіпті әлсіз тіршілік иесі де оған мойынсұнады деген ұғымды береді. Бұл образ сөздің ғана емес, мінез бен беделдің де салмағын танытады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам өз ойын анық, батыл жеткізсе, орынсыз дау басылады деген мағынада қолданылады. Мысалы, сыныпта бір оқушы шулап отырса, мұғалім сабырмен бірақ нық дауыспен «тоқтаңдар» десе, балалар бірден тынышталады. Яғни, дұрыс айтылған бір сөз көп сөздің жұмысын атқарады.