Керді мінбегенде жерді мінемін бе?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — егер кердей мініс малы жоқ болса, жерді міне алмайтыныңды айту. Астарлы мағынасы — адам қолында жоқ нәрсеге мастанбай, шамаңды, жағдайыңды білу керек деген ой. Яғни мүмкіндігің жетпейтін іске ұмтылып, орынсыз қиялға берілме, қолыңдағыны бағала деген ескерту.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «кер» — мініс көлігі, аттың бір түрі. «Жерді міну» — шын мәнінде болмайтын, мүмкін емес іс. Халық осы арқылы орынсыз асыра сөйлеуді, әлсіз кезде асқақ қиялға берілуді әжуалайды. Образ өте өткір: бар мен жоқтың айырмасын нақты көрсетіп, адамның шын жағдайға көз жеткізуін талап етеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал өз мүмкіндігін бағаламай, дайындықсыз үлкен жоспар айтатын адамға қатысты қолданылады. Мысалы, тәжірибесі жоқ адам бірден ірі компания ашамын десе, өзгелер: «Керді мінбегенде жерді мінемін бе?» деп, алдымен кіші қадамнан бастауды ескертеді. Бұл сөз еңбекпен, есеппен әрекет етуге үйретеді.