Кептер болып тусаң, қарға болып өлме.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өмірдегі болмысын, мінезі мен соңғы нәтижесін салыстырып айтады. Тура мағынада құс атауы аталғанымен, астарлы мағынасы әлдеқайда терең: адам жақсы ниетпен, таза көңілмен, адал ниетпен өмір сүрсе де, соңында сол қасиетін жоғалтпай, абыройын сақтауы керек. Яғни жақсы басталған іс жаман аяқталмауы тиіс. «Кептер» — пәктік, момындық, адалдықтың белгісі, ал «қарға» — жұртқа жағымсыз, қарапайым емес, сұрықсыз бейнеде қолданылған. Мақал адамды бастапқы жақсы қалпынан таймауға, мінезін, арын, қадірін жоғалтпауға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Кептер — халық танымында бейбіт, таза, зиянсыз құс. Ол адамның адал, жұмсақ, ізгі болмысын бейнелейді. Қарға болса, көбіне қара түсімен, қатқыл дауысы мен жағымсыз әсерімен салыстыруға алынады. Мұнда құстардың өзінен гөрі, олардың символдық мәні маңызды: бірі — жақсы бастау, екіншісі — жаман аяқталу. Осы қарсы қою арқылы мақал адам өміріндегі тұрақтылық пен моральдық беріктікті көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал білімде, жұмыста, қарым-қатынаста өз орнын табады. Мысалы, бір адам оқуын жақсы оқып, үлгілі студент болып жүрсе де, соңында жалқаулыққа салынып, тәртіп бұзса, «Кептер болып тусаң, қарға болып өлме» деп ескерту айтуға болады. Бұл — бастаған ісіңді абыроймен аяқта, жақсы атыңды сақта деген сөз.