Кекесін сөздің кеселі,
Біреуді табады, кейде өзін қабады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Кекесін, мысқыл аралас сөздің түбі көбіне зиянға апарады. Біреуді келемеждеп, әжуалаған адам сырт көзге үстем көрінгенімен, оның сөзі өзіне де қайтып соғуы мүмкін. Яғни, тілмен түйреп сөйлеу адам арасын бұзады, намысқа тиеді, кейін өзі де сол сөздің салдарын тартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «кесел» — ауру сияқты жұғатын, жанды жаралайтын жаман әдет. Ал «табады» дегені кекесін сөздің нысанасына біреудің ілігіп қалуын білдіреді, «кейде өзін қабады» — сол сөздің кері әсері айтушының өзіне тиетінін меңзейді. Бұл образ сөздің удай күшін, тілдің жарақат салатынын айқын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста не оқу орнында біреуді келемеждеп сөйлеуден сақтандырады. Мысалы, топ чатта әріптесін мазақ еткен адам кейін өз беделін түсіріп алуы мүмкін. Сондықтан ойланбай айтылған кекесіннен гөрі, сыпайы әрі нақты сөйлеген дұрыс.
Bireýdi tabady, keıde ózin qabady.