Кедейді «бәрекелді» жұтатады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Кедейді «бәрекелді» жұтатады» деген мақал сырттай қарағанда мақтау сөздің көптігі адамды байытатындай көрінгенімен, шын мәнінде ол бос мадақтың пайдасыз екенін ескертеді. Кедей адамға «бәрекелді» деп айту оның тұрмысын түзеп жібермейді, қарнын тойдырмайды да, жоқ-жітік күйін де өзгертпейді. Астарлы мағынасы — құр сөзге сеніп қалма, нақты іс пен көмек қана шын пайда әкеледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «кедей» — таршылық көрген, жағдайы төмен адам. «Бәрекелді» — мақтау, ризалық білдіретін сөз. «Жұтатады» сөзі әдейі әсірелеу арқылы берілген: яғни бос мақтау адамның мұқтажын кетірмей, керісінше алдамшы жұбаныш болып қалатынын аңғартады. Осы образ арқылы халық сөздің салмағын емес, істің салмағын жоғары қояды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал уәде көп, нәтиже аз жағдайға қатысты айтылады. Мысалы, жұмыссыз адамға «бәрекелді, тырысып жүрсің» деп қайталай бергеннен гөрі, нақты жұмыс тауып берсең немесе кәсіп бастауға көмектессең, соның пайдасы зор. Яғни қолдау тек жылы сөзбен емес, нақты әрекетпен өлшенеді.