Кебек жеген ат жүйрік болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — кебек жеп жүрген аттан үлкен шабыс, жүйрік қимыл күтпеу керек. Астарлы мағынасы — адамды да, істі де сыртқы көрінісіне не арзанға алданған күйіне қарап бағалауға болмайды. Қажетті қорек, дұрыс күтім, сапалы еңбек болмаса, одан мықты нәтиже шықпайды. Яғни, әлсіз жағдайдан күшті табыс күтудің реті жоқ.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ат» — еңбек пен қуаттың, қозғалыс пен мақсатқа жетудің бейнесі. «Кебек» — нәрі аз, қуаты төмен ас; демек, жеткіліксіз қолдау мен мардымсыз жағдайды білдіреді. «Жүйрік» сөзі тек аттың шабысы емес, ширақ ой, биік нәтиже, мол өнім сияқты ұғымдарға да меңзейді. Образ арқылы халық «негізі әлсіз нәрседен мықты нәтиже шықпайды» деген өмір шындығын жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, емтиханға дұрыс дайындалмай, тек қысқа қайталаумен жоғары балл күту — кебек жеген аттан жүйрік болуды күткенмен бірдей. Немесе кәсібіне уақыт, білім, тәжірибе салмай тұрып, үлкен табыс күтетін адамға да осы сөз сай келеді. Сондықтан кез келген жетістікке жеткізер жол — сапалы даярлық пен адал еңбек.