Қаз шөлде жүрсе де, көзі көлде болар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қаз шөлде жүрсе де, өзіне ең қолайлы, табиғи ортаны аңсап тұрады. Мақалдың тура мағынасы — құс сусыз жерде жүрсе де, назарын көлге аударады. Астарлы мағынасы — адам да қай жерде жүрсе де, өзіне жақын, үйреншікті, көңілі тартатын нәрсені ұмытпайды. Бұл кейде туған жерге, кейде сүйікті іске, кейде бұрынғы әдетке деген іштей құштарлықты білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы қаз — белгілі бір ортаға бейім, бірақ сол ортаны сағынатын жанның бейнесі. Шөл — таршылық, қолайсыздық, уақытша ауыр жағдай. Көл — молшылық, жайлылық, табиғи үйлесім белгісі. Демек, адамның сырттай басқа жерде жүргенімен, іштей өзіне жақын құндылыққа ұмтылуы осы образ арқылы көрінеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал адам туған ортасын, сүйікті кәсібін немесе жүрек қалауын ұмытпайтынын айтуға қолданылады. Мысалы, қалада қызмет істеп жүрген адам ауылдағы тыныш өмірді жиі аңсаса, «Қаз шөлде жүрсе де, көзі көлде болар» деп айтуға болады. Ол адамның табиғи талғамы мен ішкі сағынышын дәл сипаттайды.