Қасқа айғырдың баласы
Қасқа тумаса да, төбел туар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқа айғырдан туған құлынның өзі міндетті түрде қасқа болып тумаса да, одан жақсы, көзге түсетін төбел ат тууы мүмкін. Астарлы мағынасы — ата-тек, жақсы тұқым өз қасиетін ұрпағына толық бірдей бермесе де, одан артық, жарасымды, бағалы ұрпақ шығуы ықтимал. Яғни бала әке-шешесіне міндетті түрде айна-қатесіз ұқсамайды, бірақ тектілік, жақсы мінез, қабілет ұрпақта әрқалай көрінеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қасқа айғыр» — қадірлі, таңдаулы, текті малдың бейнесі. «Қасқа» мен «төбел» жылқының маңдайындағы белгісіне қарай айтылған. Бұл сыртқы ұқсастықты ғана емес, тұқым қуалау мен табиғи ерекшелікті меңзейді. Қазақ ұғымында жылқының белгілері арқылы адамның да тегін, болмысын астарлап айту жиі кездеседі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал баланың ата-анасына ұқсамауы мүмкін екенін, бірақ жақсы отбасынан шыққан ұрпақтың өз жолын тауып, тіпті одан да биікке көтеріле алатынын білдіру үшін қолданылады. Мысалы, ата-анасы қарапайым мұғалім болса да, баласы ғылымға ерекше қабілетті болып, үлкен жетістікке жетуі мүмкін. Сонда жұрт: «Қасқа айғырдың баласы қасқа тумаса да, төбел туар» деп айтады.
Qasqa týmasa da, tóbel týar.