Қарға қияға ұя салмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қарға биік қияға ұя салмайды, яғни өзіне қолайсыз, аса қиын не тіпті жат жерді таңдамайды. Астарлы мағынасы — әр нәрсе өзіне лайық жерде, өз шама-шарқына сай жасалғанда ғана берекелі болады. Адам да өз мүмкіндігін, орнын, ортасын дұрыс таңдауы керек. Қолынан келмейтін іске ұмтылу, өзіне үйлеспейтін ортаға күшеніп кіру көбіне нәтиже бермейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы қарға — сақ, есеппен әрекет ететін құс бейнесі. Қия — тік, қиын, қауіпті жердің символы. Ұя — адамның тұрмысын, тіршілігін, тұрақ табуын меңзейді. Демек, мақал «әркім өзіне лайық мекенін, ісін, жолын таңдасын» деген ойды бейнелі түрде жеткізеді. Бұл жерде табиғаттағы құстың мінезі арқылы адам өміріндегі ақылдылық пен өлшемділік көрсетілген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал мамандық таңдауда, оқу мен жұмыс орнын белгілеуде жиі еске алынады. Мысалы, адам өз қабілетіне сай кәсіпті таңдаса, тез өседі; ал шамасы жетпейтін істі зорлықпен алса, қиналады. Біреу сән үшін өзі білмейтін іске кірісіп, кейін тоқтап қалса, осы мақал дәл келеді. Ол адамды өз орнын тануға, шамаға қарап қадам жасауға үйретеді.