Қарау адам күншіл,
Мекер адам міншіл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам мінезіндегі екі жаман қасиетті әшкерелейді: қарау, яғни іштарлық пен күншілдік, сондай-ақ мекер, айлалы, пиғылы тар адамның мін іздеуге бейім болатынын айтады. Мұндай адам өзіндегі кемшілікті көрмей, өзгенің жетістігіне күйінеді, жақсыны мойындамайды. Астары — ішкі ниеті бұзылған кісі айналасына да күдікпен қарап, өзгеден кемшілік табуға тырысады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қарау» сөзі тек қара бояу емес, жүрекке түскен қараулықты, тар көңілді білдіреді. «Күншіл» — біреудің бағы мен табысына іші ашитын адам. «Мекер» — сырты жылтырап, іші арам, қулығы бар жан. «Міншіл» — өзгенің мінін теріп, ұсақ-түйекке дейін сынағыш кісі. Яғни мақал адам мінезінің ішкі ақауын қысқа да нық бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал өте орынды. Әлеуметтік желіде біреу жетістікке жетсе, кей адамдар оны құттықтаудың орнына кемшілік іздеп, қызғаныш танытады. Мысалы, әріптесі сыйақы алғанда бір адам оның еңбегін емес, «танысы арқылы алған шығар» деп мін тағуы мүмкін. Мұндайда мақал адамды іштарлық пен орынсыз сыннан сақ болуға үндейді.
Meker adam minshil.