Қараша үйде сұңқар бар, ораздыға жолығар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қарапайым, жұпыны көрінетін үйдің ішінде де асыл, қадірлі адам болуы мүмкін деген сөз. Астарлы мағынасы — адамның сыртқы тұрпатына, тұрмысының деңгейіне қарап бағаламау керек; шын құндылық байлықта емес, адамдық қасиетте, абыройда және дарында жатады. «Ораздыға жолығар» дегені — бағы бар, ниеті түзу адам жақсы жанмен, жақсы несібемен, сәтімен кездеседі деген сенім.
Образдар мен теңеулер
«Қараша үй» — қарапайым, кедейлеу үйдің бейнесі. Ол жұтаңдықты емес, сырт көзге елеусіз өмірді білдіреді. Ал «сұңқар» — биікке самғайтын, текті, жүйрік құстың символы. Мұнда сұңқар бейнесі сол үйдегі асыл адамды, парасат иесін меңзейді. Яғни қарапайым шаңырақтың өзінде де елге сыйлы, ойы терең, ісі көркем жан болуы мүмкін.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды адамды қызметіне, киіміне, үйінің сәніне қарап менсінбей жүргендерге қатысты қолдануға болады. Мысалы, қарапайым ауылдан шыққан жас маманның білімі өте мықты болып, үлкен қаладағы беделді жұмыста табысқа жетуі осы сөздің мәнін дәлелдейді. Демек, шынайы қадір — сыртқы көріністе емес, ішкі сапада.