Кәрі түйе тапырақтаса, боран болар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жасы үлкен, күш-қуаты кеміген түйе аяқтарын ауыр басып, жерді көп тыпырлатса, айналаға шаң көтеріліп, боран сияқты көрінеді. Астарлы мағынасы: кейде әлсіз, жасы келген не бұрынғы қуатынан айырылған адамның қозғалысы, әрекеті сырт көзге үлкен күш, қауіп не айбар болып көрінуі мүмкін. Яғни, адамның шын қалпын бірден сыртқы қимылына қарап бағаламау керек. Сонымен бірге бұл сөз әрбір елеусіз қимылдың да салдары болатынын, қарттың да мінезі мен ісі мәнді екенін аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы кәрі түйе — өмір көрген, бірақ қауқары азайған жанның бейнесі. Тапырақтау — аяқтың ауыр, ретсіз қозғалысы, мазасыз қимылы. Ал боран — қалың шаң көтеріліп, алыстан дүрлігу, алай-дүлей көрініс. Осы арқылы халық ұсақ әрекеттің өзі үлкен құбылыс сияқты қабылдануы мүмкін екенін көркем түрде жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамды асығыс бағаламауға шақыру үшін қолданылады. Мысалы, жұмыс орнында тәжірибелі, бірақ баяу сөйлейтін қызметкер кенет маңызды шешім айтып, бәрін таңқалдыруы мүмкін. Сол кезде «кәрі түйе тапырақтаса, боран болар» деп, сыртқы баяулықтың артында үлкен әсер жататынын білдіреді.