Кәрі қыз ер таңдамайды,
Өлген кісі жер таңдамайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның кейбір жағдайларда таңдау еркі шектелетінін білдіреді. Тура мағынада кәрі қыз енді ұзатылатын жасқа келгенде көп талғам жасай алмайды, ал өлген кісі жер таңдамайды, яғни адам өмірден өткен соң өз қалауымен ештеңе шеше алмайды. Астарлы мағынасы — уақытында шешім қабылдап, мүмкіндікті дер кезінде пайдалану керек; әйтпесе кешігу адамды таңдаудан айырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «кәрі қыз» — тұрмыстағы кешіккен мүмкіндік, ал «өлген кісі» — мүлде шарасыз күйдің бейнесі. «Жер таңдау» тіркесі адамның соңғы тыныштығы мен тағдырға толық бағынышты болуын аңғартады. Екі образ да кешігу, амалсыздық, шектеулі таңдау ұғымдарын күшейтіп тұр.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті: оқу, мамандық таңдау, жұмысқа тұру, отбасы құру сияқты істерді соза бермеу керек деген ой айтылады. Мысалы, адам ұзақ жыл шешім қабылдамай жүріп, кейін қолайлы мүмкіндіктен айырылып қалса, осы мақалмен «енді кеш болып қалды» деген мағынада еске салады.
Ólgen kisi jer tańdamaıdy.