Кәрі қойдың басы піскенше,
Тоқты басының арсасы шығады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы мал сойып, бастың пісу уақытын салыстырудан туған. Астарлы мағынасы — үлкен, тәжірибелі адамның ісі баяу болса да, терең ойланып, байыппен аяқталады; ал жас, қызуқанды адамның ісі тез басталып, бірақ асығыстықтан артық сөзі шығып, ерте шаршайды. Яғни, сабыр мен тәжірибенің нәтижесі берік болады, ал шалағайлық пен асығыстық көп пайда бермейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «кәрі қой» — жасы үлкен, көпті көрген, байсалды адамды білдіреді. «Тоқты» — жас, әлі буыны қатпаған, шыдамсыз жанның бейнесі. «Басы піскенше» дегені — істің толық пісіп-жетілуі, ал «арсасы шығады» — тез шаршап, шыдамсыздық танытып, асығыс қимылдау. Осы екі образ арқылы халық үлкеннің сабырын, жастың желігуін салыстырып көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өте орынды. Мысалы, жұмыста тәжірибелі маман бір жобаны асықпай тексеріп, сапалы аяқтайды, ал жаңадан келген жас маман кейде тез бітірмек болып, қате жіберуі мүмкін. Сондықтан бұл сөз адамды сабырлы болып, істі пісіріп істеуге, тәжірибеден үйренуге шақырады.
Toqty basynyń arsasy shyǵady.