Иттің мойынына алтын қарғы тақсаң да,
Боқ жеуін қоймас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сыртқы әшекей, сый-құрмет немесе жақсы жағдай адамның болмысын бірден өзгерте алмайтынын білдіреді. Тура мағынасында иттің мойнына алтыннан жасалған қарғы тақсаң да, ол бәрібір өз әдетінен айнымайды. Астарлы мағынасы — мінезі жаман, әдеті бұзылған адамды тек сыртқы көрініспен түзету қиын. Адамның шынайы өзгеруі үшін оның ішкі ниеті, тәрбиесі мен санасы өзгеруі керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ит» — ашкөздік, жиіркенішті әдет, жаман мінездің бейнесі. «Алтын қарғы» — байлық, сән-салтанат, жоғары мәртебе сияқты сыртқы нәрселерді меңзейді. Бірақ алтын әшекей иттің табиғатын өзгертпегені сияқты, сыртқы құрмет те арсыз, жаман әдетті адамды бірден жөндемейді. Бұл теңеу халықтың адам бойындағы шынайы қасиет сыртқы жылтырақтан жоғары тұратынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға лайықсыз мүмкіндік берілсе де, оның ескі мінезі сақталып қалатынын айтуда қолданылады. Мысалы, қызметте жауапкершілігі төмен адамды жоғары лауазымға қойса да, ол ісіне салғырт қарауын тоқтатпауы мүмкін. Сол кезде жұрт: «Ішкі тәрбие жоқ болса, сыртқы атақ көмектеспейді» деген ойды осы мақалмен жеткізеді.
Boq jeýin qoımas.