Иттің де тәңірі бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — әр иттің де өз иесі, өз қорғаны бар деген ұғымға саяды. Астарлы мағынасы — жер бетінде қорғансыз, иесіз, иелігі жоқ ешкім болмайды; әрбір жанның, әрбір пенденің өз пиғылы, өз несібесі, өз қамқоршысы бар деген ойды білдіреді. Сонымен бірге ол әлсіз, төмен көрінген жанды да менсінбей қарама, әркімнің сыбағасы мен құқы бар деген ескерту ретінде айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ит» сөзі адамды кемсіту үшін емес, қарапайым, қорғансыз көрінетін тіршілік иесінің бейнесі ретінде алынған. Ал «тәңірі» — құдірет, ие, әмір етуші күш деген ишара. Яғни, ең қарапайым жаратылыстың да өз жаратушысы, өз қамқоры бар деген философиялық астар жатыр. Бұл теңеу адамға кішіпейіл болуды, өзгенің де қадірін түсінуді үйретеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал біреуді сырт келбетіне, жағдайына қарап төменсітуге болмайтынын білдіреді. Мысалы, қарапайым жұмысшыны менсінбей сөйлеген адам кейін сол кісінің білімді, беделді не ықпалды екенін біліп, өз сөзінен ұялып қалуы мүмкін. Сондықтан бұл мақал адамды сыйлауға, асығыс үкім шығармауға шақырады.