"Итті қонақ жараспас" мақалының мағынасы — үйдегі немесе отбасындағы берекенің, тыныштықтың, қолайлылықтың, жарасымдылықтың сақталуы үшін кейбір жағдайлардың, адамдардың немесе заттардың үйлесімсіз болуы мүмкін екенін білдіреді. Мұнда "ит" — үй жануары, ал "қонақ" — сырттан келген адам. Мақалдың астарында, егер үйге қонақ келсе, оның келуі, нақышы немесе мінезі үйдің жануары, яғни итпен жарасып кетпеуі ықтимал.

Ол сондай-ақ, жалпы үйлесім мен бейбітшілік үшін кейбір адамдардың, заттардың немесе жағдайлардың арасындағы байланысты, немесе үйлесімділікті сақтау қажеттілігін білдіреді. Мақал нағыз адами қарым-қатынастар мен қоғамдағы бірлік, түсіністік туралы да ой салады.