Итаяғын ит екеш ит те қорғайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Итаяғын ит екеш ит те қорғайды деген мақал әр нәрсенің өзіне қымбат, өзіне жақын дүниесін қорғауға тырысатынын білдіреді. Тура мағынасында ит өз табағын, асын күзетеді. Астарлы мағынасы — адам да өз еңбегін, несібесін, мүлкін, абыройын қорғауы керек. Бұл мақал бөтеннің дүниесіне көз сүзбей, өз ырысыңды бағалауға, сақ болуға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ит», «итаяқ» бейнелері қарапайым тұрмыстан алынған. Итаяқ — иттің асы салынатын ыдыс. Иттің оны қорғауы табиғи мінез ретінде беріліп, адамның да өзіне тиесілі нәрсені аялап, күзетуі керек деген ойды күшейтеді. Мұнда жануардың әрекеті арқылы адам мінезі салыстырылады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жеке мүлікке, еңбекпен тапқан табысқа, тіпті ақпарат пен құпияға да қатысты айтылады. Мысалы, бір адам ұзақ уақыт жинаған ақшасын жөн-жосықсыз шашпай, жоспармен жұмсаса, үлкендер «Итаяғын ит екеш ит те қорғайды» деп, өз несібесін қадірлеуді еске салады. Бұл сөз адамды ұқыптылыққа, жауапкершілікке тәрбиелейді.