Ит иесін қаппайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — өз иесіне үйренген ит қожайынына шаппайды, оны таниды, қорықпайды, тиісінше, адал болып келеді. Астарлы мағынасы — адам да өз жақынына, өз жанына, өз тірегіне қастық жасамауы керек деген ойды білдіреді. Яғни тәрбиелі, көргенді, сана-сезімі дұрыс адам өз иесіне, өз ортасына опасыздық қылмайды, жақсылығын ұмытпайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит» — адалдық пен үйреншікті, бауыр басқан тіршіліктің бейнесі. «Иесі» — қамқоршы, асыраушы, сенім артқан адам. Ит пен иенің арақатынасы арқылы халық сенім, жақындық, қиянат жасамау сияқты ұғымдарды нақты көрсетеді. Бұл бейне арқылы біреудің жақсылығын көріп тұрып, соған қарсы шығу — табиғи емес, ұят іс екені аңғарылады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал көбіне алғыссыздық пен опасыздықты сынау үшін айтылады. Мысалы, бір адам өзін жұмысқа қабылдап, тәжірибе үйреткен басшысына кейін сыртынан жала жауып кетсе, оған осы мақал қолданылуы мүмкін. Бұл сөз адамды жақсының қадірін білуге, сенімге адал болуға шақырады.