Іреп қойған сойғылыққа жақсы,
Айтып қойған сұңғылыққа жақсы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал дайын тұрған, алдын ала ойластырылған істің нәтижелі болатынын білдіреді. «Іреп қойған сойғылық» — сойысқа әзірленген, реті келген мал; «айтып қойған сұңғылық» — алдын ала хабарланып, келісіліп қойған сөз. Яғни, бір іске дайындық болса, сол іс оңай, сәтті әрі ұтымды орындалады. Астарлы мағынасы — кез келген әрекетте алдын ала жоспарлау, келісу, ыңғайын табу маңызды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «іреп қойған сойғылық» — қазақ тұрмысындағы қонақ күту, ас әзірлеу, шаруаны реттеу көрінісін береді. Ол — дайындықтың белгісі. Ал «айтып қойған сұңғылық» — сөздің, ақылдасудың, алдын ала ескертудің қадірін танытады. «Сұңғылық» сөзі мұнда тектілік, тапқырлық, ұтымды шешім мағынасын аңғартады. Екі бейне де іс пен сөздің орнын тауып тұрғанын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды жұмыс, оқу, үй шаруасы сияқты кез келген жерде қолдануға болады. Мысалы, жиналысқа құжатты ертерек дайындап, жоспарды алдын ала келісіп қойса, бәрі тез әрі сапалы өтеді. Яғни, дайындық пен алдын ала хабарласу істі жеңілдетеді.
Aıtyp qoıǵan suńǵylyqqa jaqsy.