Иесіз есекті бөрі жейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: иесі жоқ есекті бөрі оп-оңай алып кетеді, өйткені оны қорғайтын адам жоқ. Астарлы мағынасы: қараусыз, бақылаусыз қалған нәрсе әлсіздердің олжасына айналады. Яғни, адам да, мал да, мүлік те иесіз, қорғансыз болса, оған зиян келуі мүмкін. Мақал жауапкершіліктің, қадағалаудың және иелік етудің қажет екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы есек — өз бетімен қалған, қорғансыз әлсіз заттың бейнесі. Бөрі — қауіпті, пайдакүнем, сәтті күтіп тұратын жау не жаман ниетті адам бейнесі. Халық есек пен бөріні қарсы қою арқылы «әлсізді қорғай білмесең, оны біреу пайдаланады» деген ойды әсерлі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал қараусыз қалған іс, мүлік немесе құжат туралы жиі айтылады. Мысалы, үйдің есігі ашық қалып, аулада велосипед қараусыз тұрса, оны біреу алып кетуі мүмкін. Сол сияқты жұмыста тапсырма нақты бөлінбесе, жауапсыздық пайда болады. Сондықтан әр нәрсенің иесі, жауапты адамы болуы керек.