Есесі қайтпас еңбек жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Еңбектің өтеуі міндетті түрде болады деген ой айтылады. Тура мағынасында адам қандай жұмыс істесе де, оның өз қайтарымы бар: табыс, нәпақа, тәжірибе не абырой түрінде келеді. Астарлы мағынасы — адал еңбек ешқашан зая кетпейді, уақытша қиындық болса да, соңында жемісін береді. Бұл мақал адамды жалқаулықтан арылтып, сабырмен, табандылықпен жұмыс істеуге үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «есесі қайтпас» тіркесі — еңбектің өтеусіз қалмайтынын білдіретін бейнелі сөз. Мұндағы «есе» — еңбекке сай қайтарым, сый, нәтиже. Халық бұл арқылы еңбек пен нәтиженің арасындағы байланысты нақты көрсеткен. Яғни, бүгінгі маңдай тер ертең бір түрде міндетті түрде қайтады деген сенім берілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі заманда да өзекті. Мысалы, студент күнде дайындалып, уақытын босқа жібермесе, емтиханнан жақсы нәтиже алады; жұмысшы өз ісін ұқыпты атқарса, тәжірибесі өсіп, еңбегі бағаланады. Яғни, тұрақты еңбек еткен адам түбінде ұтылмайды, оның бейнеті бір күні зейнетке айналады.