Есекке ерген күлге аунар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: есек қайда жүрсе, сол жолдың шаңына, күл-қыбырына өзі де аунайды. Астарлы мағынасы: адам кімге ерсе, соның мінезін, әдетін, іс-әрекетін бойына жұқтырады. Егер жаман, салақ, жауапсыз адамға ілессе, өзі де сол күйге түсіп, беделінен айырылуы мүмкін. Сондықтан бұл сөз жұртты серігін дұрыс таңдауға, теріс ортадан сақтануға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «есек» — бейқам, қырсыз, жөнсіз бағытқа еріп кететін адамға теңеу. «Күлге аунар» дегені — ласқа былғану, абыройсыздыққа ұшырау, орынсыз іске араласу деген бейнелі мағына береді. Қазақ танымында күл — таза емес, шашыраңқы нәрсе, ал оған ауну — өзіңді де былғау. Демек, мақал адам бойындағы мінездің айнала әсерімен өзгеретінін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал достар таңдауда, жұмыс ортасында, әлеуметтік желідегі ықпалға берілмей жүруде маңызды. Мысалы, бір жас жігіт бос жүріс, өтірік, қулық көп ортаға қосылып кетсе, ақырында өзі де сабақтан, еңбектен қалып, жаман әдетке үйреніп алуы мүмкін. Сол кезде осы мақал ескерту ретінде айтылады.