Ер жігіттің екі сөйлегені - өлгені,
Еменнің иілгені - сынғаны.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Ер жігіт берген сөзінде тұруы керек. Бір айтқанын қайта өзгертіп, екіұшты сөйлесе, ол оның беделін түсіреді, сенімнен айырады. Мақалдың тура мағынасы — адам сөзін жиі бұзса, оның қадірі кетеді; астарлы мағынасы — уәдеге берік болу, намысты сақтау, сөзі мен ісі бір болу керек деген ой.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «өлгені» сөзі тура өлімді емес, абыройдан айырылуды, рухани әлсіреуді білдіреді. «Емен» — мықты, биік ағаштың бейнесі. Бірақ ол иілсе, қаттылығынан айырылып, сынуға таяғаны меңзеледі. Яғни қайсар адам да өз ұстанымынан оңай тайса, оның беріктігі жоғалады. Емен мен ер жігіттің салыстырылуы сөзге беріктік пен мінездің салмағын күшейтеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте өзекті. Мысалы, бір адам жұмысқа кірерде «мерзімінде тапсырамын» деп уәде беріп, кейін жиі сылтау айтса, әріптестері оған сенім артпай қалады. Ал сөзіне берік адам кез келген ортада сыйлы болады. Сондықтан бұл нақыл адамды жауапкершілікке, шыншылдыққа және тұрақтылыққа тәрбиелейді.
Emenniń ıilgeni - synǵany.