Еңбек ет те , міндет ет .
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: алдымен еңбек ет, содан кейін сол еңбегіңнің нәтижесін талап ете біл деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — адам өз қажетіне, мақсатына, табысқа тек қол қусырып емес, маңдай терімен жетуі керек. Яғни, бір нәрсені алғың келсе, соған лайық әрекет те жаса. Еңбек пен талап қатар жүргенде ғана нәтиже болады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «еңбек ет» сөзі — тек қара жұмыс емес, кез келген адал әрекет, талпыныс, жауапкершілік. Ал «міндет ет» — істеген еңбегіңнің өтеуін сұрау, құқығыңды тану деген ұғым. Мұнда еңбек пен міндет бір-біріне байланысып тұр: еңбек — себеп, міндет — соның нәтижесі. Халық осы арқылы «берілгенді күтпе, өзің жаса» деген өмірлік қағиданы ұқтырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқуда, жұмыста, кәсіпте өте орынды. Мысалы, студент жақсы баға күтсе, алдымен жүйелі оқуы керек; қызметкер жалақының өсуін қаласа, сапалы жұмыс істеуі тиіс. Яғни, табыс пен құрмет еңбексіз келмейді.