Елің жаман болса,
Бір жақсыны сағала.
Атың жаман болса,
Ақтекенің мүйізімен тағала.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал елдің ортасы нашар, берекесіз болса, адамға жақсы, өнегелі жанға жақындап, соның соңынан ер деген ойды білдіреді. Бір ғана жақсы адамның өзі көпке жол көрсетіп, тірек бола алады. Ал «атың жаман болса, Ақтекенің мүйізімен тағала» деген жол тура мағынада мінуге жарамсыз, әлсіз атқа жөндеу жасап, тірлігін әріден ойлау керек дегенді меңзейді. Астарлы мағынасы — қолдағы кемшілікті жоққа шығара бермей, оны түзеп, пайдаға жаратуды білу.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жаман ел» — ынтымағы аз, тәртібі әлсіз орта; «бір жақсы» — ақылы, мінезі түзу, сөзі өтімді адам. Ол осындай ортада бағдар болады. «Жаман ат» — ісі жүрмейтін, пайдасы аз мүмкіндік не әлсіз тірек. «Ақтекенің мүйізі» — қазақ ұғымында берік, қатты заттың бейнесі; яғни, жөндеудің мықты, шебер жолын аңғартады. Бұл жерде мүйізбен тағалау — қиынның өзін қолдағы бармен түзету деген ой.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам таңдауда, орта таңдауда өте орынды айтылады. Мысалы, оқу орнында не жұмыста айналаң берекесіз болса, тәжірибелі, парасатты бір адамға жақындап, соның кеңесін тыңдаған дұрыс. Сол сияқты, ескі техниканы бірден тастамай, жөндеп, қайта қолдану да мақалдың екінші мағынасына сай келеді.
Bir jaqsyny saǵala.
Atyń jaman bolsa,
Aqtekeniń múıizimen taǵala.