Елдің құты белеңде,
Судың құты тереңде.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал елдің де, судың да қадірлі, берекелі жерін меңзейді. Тура мағынасында құт-береке биікте, көрінетін белеңде емес, тереңде жатқан бұлақта, өзеннің нәрлі тұсында болады. Астарлы мағынасы — елдің шынайы ырысы сыртқы даңқта емес, ішкі ынтымақ, тұрақтылық, байсалдылық пен тамырлы дәстүрде. Яғни, береке көзге бірден түспейтін, бірақ негізі мықты жерде сақталады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «белең» — биіктік, көрнекілік, сыртқы сән-салтанаттың белгісі. Ал «терең су» — тұнықтық, молшылық, тіршілік көзі. Халық су арқылы өмірді, ал ел арқылы қоғамның жағдайын бейнелейді. Тереңде жатқан су — нағыз пайда беретін, сарқылмайтын қор сияқты. Сол сияқты елдің құты да ұранмен емес, берік бірлікпен, парасатпен келеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамды сыртқы жылтырға емес, ішкі мазмұнға мән беруге шақырады. Мысалы, бір ұйымның атағы қатты шыққанымен, ішінде тәртіп пен ауызбірлік болмаса, ұзаққа бармайды; ал тыныш, тату ұжым біртіндеп үлкен табысқа жетеді. Демек, шынайы құт — тереңде, негізде.
Sýdyń quty tereńde.