«Елдің көзі - елу.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
«Елдің көзі – елу» деген мақал халық ішінде бір істі көпшілік болып бақылап, бағалап отырудың маңызын білдіреді. Тура мағынасында, егер ел-жұрттың көзі көп болса, еш нәрсе көзден таса қалмайды деген ой жатыр. Астарлы мағынасы — қоғамда бір адамның емес, көптің пікірі мен қадағалауы әділдікке, тәртіпке және сақтыққа жол ашады. Ел көргенді көреді, естігенді естиді, сондықтан ортада жасырын нәрсе азаяды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көз» — тек көру мүшесі емес, аңғарымпаздық, бақылау, қырағылықтың бейнесі. «Елу» саны нақты сан емес, көпшілікті білдіретін шартты ұғым. Яғни, бір кісінің көзіне шалынбайтын нәрсе көптің назарынан тыс қалмайды. Бұл образ ел ішіндегі ортақ бақылау мен жауапкершілікті көркем жеткізеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі заманда бұл мақал қоғамдағы ашықтық пен бақылауға қатысты айтылады. Мысалы, көпшілік жиналған жерде, үйдің ортақ мүлкін немесе аула тазалығын бәрі қадағаласа, ұқыптылық артады, ұсақ бұзақылық азаяды. Сондай-ақ ұйымдарда да ұжым болып бақылау жүргізілсе, қате тез байқалады.