Ел құты - қария,
Жер құты - дария.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал елдің берекесі мен рухани тірегі — қариялар екенін айтады. Қариясы бар елдің сөзі салмақты, ақылы мол, жолы жөн болады. Ал жердің құты — дария, яғни өзен, су. Су бар жерде тіршілік жанданып, егін өсіп, малға да, адамға да ырыс келеді. Тура мағынада қария елге ақыл береді, дария жерге нәр береді. Астарлы мағынасы — қартты құрметтеген, табиғатты қадірлеген халықтың ырысы артады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы қария — жай ғана жасы үлкен адам емес, өмір көрген, елге бағыт көрсететін даналық иесі. Құт сөзі береке, ырыс, жақсылық дегенді білдіреді. Дария — мол су, тоқшылық пен өмірдің символы. Осы екі бейне арқылы халық үлкеннің ақылы мен судың маңызын қатар көрсетеді. Яғни біреуі — рухани құт, екіншісі — табиғи құт.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал үлкендер кеңесін тыңдаудың, қарияны сыйлаудың маңызын еске салады. Мысалы, ауылда жаңа іс бастарда жастар ауыл ақсақалдарынан ақыл сұрап, содан кейін ғана ортақ шешім қабылдайды. Сол сияқты су көзін қорғау, өзен-көлді ластамау да жердің құтын сақтау болып саналады.
Jer quty - darııa.