Ел қадірін көрген біледі,
Жер қадірін жүрген біледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал елдің де, жердің де қадірі алыстан жырақта жүріп, қиындық көргенде анық білінетінін айтады. Адам өз ортасында жүргенде туған елінің, өскен жерінің бағасын кейде толық сезіне бермейді. Ал басқа жаққа кеткенде, сағыныш пен мұқтаждық туған кезде оның шын құны ашылады. Яғни, ел — тірек, жер — құт, ал олардың қадірі тәжірибемен ұғынылады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «көрген» және «жүрген» сөздері жай ғана көру, жүру емес, өмірдің түрлі сынын басынан өткеруді білдіреді. «Ел» — халықтың ортасы, бірлік пен жылылықтың символы. «Жер» — туған топырақ, ырыс пен тіршіліктің бастауы. Осы екі бейне арқылы мақал адамды туған жер мен елді сырттай емес, жүрекпен бағалауға шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал шетелге оқуға не жұмысқа кеткен жастарға өте таныс. Мысалы, басқа қалада жүрген студент ауылын, ата-анасын, туған жердің тыныштығын қатты сағынады. Сонда ғана елдің қамқорлығын, жердің қасиетін терең түсінеді. Мақал осындай сәттерде туған елді құрметтеуге, оны қадірлеп, қорғауға үндейді.
Jer qadirin júrgen biledi.