Ексең егін, ішерсің тегін.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал еңбектің өтеуі міндетті екенін білдіреді. Тура мағынада: егін ексең, оны күтіп-баптап, кейін өнімін жейсің; яғни өз қолыңмен істеген жұмыстың жемісін көресің. Астарлы мағынада: қандай іске адал еңбек пен табандылық жұмсасаң, соның пайдасы өзіңе қайтады. Ешбір игілік еңбексіз келмейді, ал еңбек еткен адам тұрмысын түзеп, несібесін арттырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «егін» — жалпы еңбектің, кәсіптің, істің символы. «Ішерсің тегін» дегені — дайын пайда, береке, ризық деген ойды аңғартады. Халық егіншілік арқылы тіршіліктің заңын көрсетеді: жерге дән салу — болашаққа сенім арту, ал өнім алу — сол сенімнің ақталғаны. Яғни бұл жерде егін мен ас адамның еңбегін, өмірлік нәтижені бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал оқу, жұмыс, кәсіп ашу сияқты кез келген іске қатысты айтылады. Мысалы, студент күнде дайындалып, уақытын бос жібермесе, емтиханнан жақсы нәтиже алады. Сол сияқты, кәсіпкер де еңбектеніп, дұрыс жоспар құрса, кейін соның жемісін көреді.