Екі жеп, биге шыққан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал пайдакүнем, айлакер адамды әжуалайды. Тура мағынасында «екі рет пайда көріп, соның арқасында биге шыққан» дегендей әсер береді. Астарлы мағынасы — бір істен қос үлес алып, өзін ерекше ақылды етіп көрсеткісі келетін, бірақ әрекетінде адалдық пен әділдік жоқ адам туралы. Халық мұндай кісінің пиғылын жақтырмай, оның мансап не беделге таза жолмен емес, есеппен жеткенін сынайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «екі жеп» деген тіркес — бір нәрсенің игілігін екі рет пайдалану, яғни жеке пайдасын көбейту деген ишара. Ал «биге шыққан» сөзі — ел ішіндегі төрелікке, беделге, жоғары орынға жету мағынасында қолданылған образ. Бәрі қосылып, өз пайдасын күйттеп жүріп, ақыры төрге озғандай көрінетін, бірақ ішкі болмысы күмәнді адам бейнесін жасайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды қызметте, бизнесте немесе қоғамдық ортада өз пайдасын ғана ойлап, бір іске екі жақтан ұтатын адамдарға қатысты айтуға болады. Мысалы, біреу жобада еңбегі аз болса да, барлық жетістікті өз атына жазып, бастықтың көзіне түсіп кетсе, жұрт «Екі жеп, биге шыққан» деп мысқылдайды.