Екі сөйлеген езден без,
Ел тындамас сөзден без.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал екі жүзді, уәдесінде тұрмайтын, сөзі мен ісі қабыспайтын адамнан сақтануға шақырады. «Екі сөйлеген езден без» дегені — бір күні бір сөз, келесі күні басқа сөз айтатын тұрақсыз, сенімсіз кісіден аулақ бол деген ой. Ал «Ел тыңдамас сөзден без» — жұртқа пайдасы жоқ, өтпейтін, дәлелсіз не орынсыз сөзге ерме, ондай сөздің қадірі болмайды деген астар береді. Мақалдың түпкі мәні — сөздің салмағын білу, шындықты ұстану, сенімге селкеу түсірмеу.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «екі сөйлеу» — адамның ішкі әлсіздігін, мінездің тұрақсыздығын білдіретін бейне. «Ез» сөзі қорқақтықпен бірге, берік ұстанымы жоқ адамды да аңғартады. Ал «ел тыңдамас сөз» — көпшілік қабылдамайтын, мәні әлсіз, бос сөздің символы. Халық мұнда сөзді таразыға салып айту керегін ескертеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жалған уәде беретін, бір күні бір, бір күні басқа сөйлейтін адамдарға қатысты жиі айтылады. Мысалы, жұмыста бір қызметкер жобаны орындаймын деп уәде беріп, кейін бірнеше рет пікірін өзгертіп, жауапкершіліктен қашса, әріптестері оған сенімсіз қарайды. Сондай кезде осы мақал өте орынды қолданылады.
El tyndamas sózden bez.