Досыңның пышағымен мүйіз кес,
Дұшпанның пышағымен киіз кес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сақтық пен ақылға шақырады. Тура мағынасында, бір іске қолданатын құралдың кімнің қолынан келгені маңызды емес сияқты көрінгенмен, астарында жауға сенбе, досқа да абай бол деген ой жатыр. Досыңның пышағымен мүйіз кес дегені — өзіңе жақын адамның мүмкіндігін, көмегін орнымен пайдалан, ал дұшпанның пышағымен киіз кес дегені — қарсыластың құралын өз мүддеңе бұрып, оны өз пайдаңа жарата біл дегенді білдіреді. Яғни адам қандай жағдайда да аңғарымды болып, сенім мен күмәнді таразылай білуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «пышақ» — құрал ғана емес, амал, мүмкіндік, күштің бейнесі. «Мүйіз» — қатты, берік нәрсе, оны кесу үшін мықты құрал керек дегенді аңғартады. «Киіз» — жұмсақ, оңай кесіледі, сондықтан дұшпанның пышағын да өзіңе тиімді іске жұмсауға болатынын меңзейді. Бұл образдар өмірдің күрделілігін, әр адамның ниеті мен жағдайын дұрыс бағалау керегін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал бәсеке көп ортада өте орынды айтылады. Мысалы, жұмыс орнында қарсы топтың жасап жатқан әдісін бақылап, оның әлсіз тұсын өз жобаңды күшейтуге қолдануға болады. Бірақ бұл жерде арамдық емес, алғырлық пен сақтық басым болуы тиіс.
Dushpannyń pyshaǵymen kıiz kes.