Диірмен тас та болса,
Жұртқа жейтін ас береді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — диірменнің тасы қатты, ауыр нәрсе болғанымен, ол ұн тартып, халыққа ас болар қорек береді. Астарлы мағынасы — сырттай қарағанда салмақты, ауыр, тіпті жансыз көрінетін нәрсенің өзі адамдарға пайда әкелуі мүмкін. Яғни, еңбек пен қызметтің қадірі сыртқы түрімен емес, нәтижесімен өлшенеді. Бір нәрсенің немесе бір адамның шынайы құны оның берер пайдасымен, атқарған ісімен бағаланады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы диірмен тас — ауыр еңбек, шыдам, төзім символы. Ол өздігінен пайдасыз көрінгенімен, айналғанда елге қажет ұн береді. Жейтін ас — халықтың күнделікті нәсібі, тіршілік көзі. Демек, мақалда «ауырлық» пен «пайда» қатар қойылып, еңбектің түпкі нәтижесі жоғары бағаланған. Бұл жерде диірмен тас адамға да ұқсайды: кейде қатаң мінезді, сырты салмақты кісі де көпке пайдалы қызмет атқара алады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал бір істің сыртқы көрінісіне қарап асығыс баға бермеуді үйретеді. Мысалы, қарапайым ғана көрінетін қызметкердің ұқыптылығы мен табандылығы бүкіл ұжымның жұмысын алға жылжытуы мүмкін. Сол сияқты, техникалық маманның көзге көп түспейтін еңбегі кәсіпорынға үлкен пайда әкеледі.
Jurtqa jeıtin as beredi.