Бөрінің аузы жесе де қан, жемесе де қан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бөрі олжа жесе де, жемесе де аузы қан болып көрінеді. Астарлы мағынасы — жаман атқа қалған адамды немесе залым, қатал мінезді жанды қандай жағдай болса да жұрт күдіктеніп, айыптай береді. Яғни, біреудің беделі бұзылса, оның әр ісі теріс қабылданады, ал жаман ниетті адамнан жақсылық күтудің өзі қиын.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы бөрі — қатыгездік, қауіпті мінез, аңдылықтың бейнесі. «Аузы қан» деген суреттеу оның қанды әрекетке бейім екенін көрсетеді. «Жесе де, жемесе де» деген қарсы қою арқылы адамның бойындағы теріс атақтың қаншалықты күшті екені аңғарылады: істеген ісі емес, елдің оған артқан күдігі басым болады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал беделі түсіп кеткен адам туралы жиі айтылады. Мысалы, бұрын өтірік айтып әшкере болған қызметкер кейін шындықты айтса да, әр сөзіне сенім аз болады. Сондықтан мақал адамдарға абыройды таза ұстауды, күмән туғызатын әрекеттен сақ болуды ескертеді. Бір рет қалыптасқан теріс пікірдің өте қиын түзелетінін де ұқтырады.