Бөрі көмеді, түлкі ашады,
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бөрі бір нәрсені көміп кетеді, ал түлкі оны қазып ашып алады. Астарлы мағынасы: біреудің жасырып, тығып қойған ісі не сыры түбі бәрібір ашылады. Яғни, қанша құпия сақтауға тырыссаң да, айлакер адам немесе уақыттың өзі оны әшкерелейді. Мақал сақтыққа, шындықтан қашпауға, ісіңді таза ұстауға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы бөрі — күштің, жасырудың, қатал мінездің бейнесі. Ол бір нәрсені көмеді, яғни ізін басып, көзден таса қылғысы келеді. Түлкі — айла, қулық, қырағылықтың символы. Оның ашуы жасырын нәрсенің түптің-түбінде табылатынын білдіреді. Екі аңның қарсы қойылуы арқылы халық «жасырын сыр ұзақ тұрмайды» деген ойды әсерлі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал өтірік ақпаратқа, жасырын әрекетке, құжаттағы бұрмалауға қатысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер есепті қолдан өзгертіп жасырса, тексеріс кезінде бәрі ашылып қалады. Сонда жұрт: «Бөрі көмеді, түлкі ашады» деп, шындықтың ерте ме, кеш пе белгілі болатынын еске салады.