Бір есек қырың түйені жетелеп,
жолдан шығарып әкетеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бір есек көп түйені соңынан ертіп, дұрыс жолдан бұрып әкетуі мүмкін. Астарлы мағынасы — әлсіз, жөн білмейтін не теріс мінезді бір адамның ықпалы кейде көптің бағытын өзгертіп жібереді. Яғни, көпшілік арасында адастыратын сөзге еріп кетпеу, басшыны да, жолдасты да дұрыс таңдаудың маңызы айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «есек» — қыңырлықтың, қателіктің, өрескел ойдың бейнесі. «Қырың түйе» — көп, күшті, бірақ бірлескенде бағыттан жаңылуы мүмкін жұртты білдіреді. Түйе қазақ ұғымында сабырлы, салмақты мал болса да, оны есектің жетелеуі — ақылсыздың соңынан ерген салмақты адамдардың да сүрінуін меңзейді. «Жолдан шығару» — тура бағыттан тайдыру, қате шешімге бастау деген сөз.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал әлеуметтік ортада, ұжымда немесе интернетте жиі көрінеді. Мысалы, сыныптағы бір оқушы жалған ақпарат таратып, өзгелерді сабақтан қашуға үгіттесе, соған ерген көп бала өз ісінің зардабын тартады. Сондықтан көптің соңынан соқыр ере бермей, кімнің сөзі дұрыс, кімнің ниеті түзу екенін аңғарып отырған жөн.
joldan shyǵaryp áketedi.