Биің жылан болса, елің лаң болар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал басшың немесе ел ағасың жаман, әділетсіз, ызғарлы болса, оның зардабы бүкіл елге тиеді дегенді білдіреді. Тура мағынасында жылан — қауіпті, улы жәндік; астарлы мағынасында «би» — елді билейтін, сөзін тыңдататын адам. Егер ондай адам жылан мінезді, яғни сұрқия, қулыққа жақын, өшігулі болса, жұрттың берекесі кетеді, дау көбейеді, ел іші тынышсызданады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жылан» — жауыздықтың, арамдықтың, сенімсіздіктің бейнесі. Ал «лаң» сөзі — берекесіздік, дүрбелең, шатақ, тынышсыз күй. Халық би тұлғасын өте жауапты орынға қояды: би тек үкім айтатын адам емес, елдің ынтымағын сақтайтын тірек. Сондықтан оның мінезі де, ниеті де таза болуы керек.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды бүгінгі күні басшы, менеджер, мұғалім немесе ұжым жетекшісі туралы айтуға болады. Мысалы, бөлім басшысы әділетсіз болып, біреуді орынсыз көтермелеп, біреуді кемсітсе, ұжымда іріткі шығып, жұмыс та, көңіл күй де бұзылады. Яғни, жоғарыдағы адамның мінезі төмендегілердің тыныштығына тікелей әсер етеді.