Бесті бура күнде күркірейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Бесті бура күнде күркірейді» деген мақал мінезі ауыр, айбатты адам не мал үнемі үстем, долы көрініп, өз күшін көрсете беретінін аңғартады. Тура мағынасында жасампаз бураның күшті болып, анда-санда емес, күнде-ақ дүрілдеп, ыңыранып тұратыны айтылады. Астарлы мағынасында бұл — біреудің ылғи ашулы, паң, көпіріп сөйлейтін, өзін көрсеткісі келетін қылығын сынау. Яғни күштің мәні айқайда емес, сабыр мен ісінде екенін еске салады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бесті бура» — бураның буыны толып, айбарлы шағы. Ол қазақ танымында күш, қайрат, намыс нышаны. Ал «күнде күркіреу» — тоқтаусыз даурығу, ызғар шашу, бір қалыпты тыныштық сақтай алмау деген бейнелі ұғым. Бураның күркіреуі найзағайдай әсер беріп, айбатты, бірақ кейде жөнсіз мінезді меңзейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал мінезі шектен тыс қатты, әр сөзінде ашу бар адамға қатысты айтылады. Мысалы, жұмыста бір қызметкер әр жиналыста дауыс көтеріп, әріптестеріне тыныштық бермесе, үлкендер «бесті бура күнде күркірейді» деп ескертуі мүмкін. Мұндайда мақал адамның өзін тежеп, сабыр сақтауы керек екенін ұқтырады.