Бас-басыңа би болсаң,
Манар тауға сыймассың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әркім тек өз білгенімен жүріп, ортақ тәртіпке бағынбаса, іс алға баспайтынын меңзейді. Тура мағынасында «әр бас өз алдына би болса» — яғни, әр адам өзін ғана дұрыс санап, басқаның сөзін тыңдамайтын болса, сондай көп мінез бір жерге сыймайды. Астарлы мағынасы — бірлік пен келісім жоқ жерде береке де, ортақ нәтиже де болмайды. Ел ішінде, отбасыда, ұжымда немесе достар арасында әркім өз дегенін қуса, сыйымсыздық пен тартыс туады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «би» — билік айтатын, төрелік жасайтын адам бейнесі. Ал «Манар тау» — кең де асқақ, бірақ бәрібір шексіз емес кеңістіктің символы. «Сыймассың» деген сөз адам мінезінің шектен шығуын, тәкаппарлық пен өзімшілдіктің артық екенін білдіреді. Яғни, тау сияқты кең жердің өзіне сыймайтын нәрсе — алауыздық пен дарақылық.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал оны түсінбей, командалық жұмыста бәрі жеке бастың пікірін ғана тықпалаған кезде айтылады. Мысалы, жұмыс тобында бір адам басшы болып алмаса да, қалғандарының ойын тыңдамай, бәрін өзі шешсе, жоба созылып, нәтиже шықпай қалады. Сондайда бұл мақал ортақ ақыл мен тәртіптің керек екенін еске салады.
Manar taýǵa syımassyń.