Барды сөкпе, нарды теппе.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бар нәрсені, қолдағыны қадірлеуді үйретеді. «Барды сөкпе» дегені — қолда барға шүкір етіп, оны жамандама, менсінбе деген ой. Ал «нарды теппе» — өте бағалы, күшті, пайдасы зор нәрсені аяқасты етпе, құрметте деген астарлы мағына береді. Яғни адам өзіндегі бар игіліктің, мүмкіндік пен ырыстың құнын білуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «нар» — қазақ ұғымында төзімді, мықты, жүк көтеретін қасиетімен қадірлі түйе. Мұнда ол бағалы дүние, үлкен тірек, сенімді күштің бейнесі ретінде алынған. «Теппе» деген етістік осы құнды нәрсені қорлау, қадірін түсіріп жіберу мағынасын күшейтеді. Ал «сөкпе» сөзі барды сынап-мінеу, жоққа шығару дұрыс емес екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал барды бағалау, қанағат сақтау, ұқыпты болу қажет екенін еске салады. Мысалы, адам жұмысындағы тұрақты табысын аз көріп, орынсыз менсінбей жүрсе, кейін сол мүмкіндіктен айырылып қалуы мүмкін. Сондықтан бар мүмкіндікке сын көзбен ғана емес, қадірмен қарау керек. Тіпті қарапайым қызмет, шағын табыс, жақын адамның көмегі де — бағаланса, үлкен игілікке айналады.